08/01/2011 (Monday) ૮-૧-૧૧ page 91 2nd para through point 3 under 'chhit na aath dosho'ચિત્તના આઠ દોષો

ખેદ વગેરે ચિત્તના (મનના -આશયના) દોષો છે અને દોષવાળા ચિત્ત ઉપર વિજય મેળવી શકાતો નથી અને ગુણોની પ્રાપ્તિ થતી નથી. અને આ ચિત્ત વિજય અને ગુણ પ્રાપ્તિ વિના આત્મવિકાસ સાધવો શક્ય નથી. તેથી યોગદશા પ્રાપ્ત કરનાર ભવ્ય આત્માએ આ દોષો જાણવા જ જોઈએ અને કાઢવા જ જોઈએ.

ચિત્તના આઠ દોષો

૧. ખેદ=થાકી જવું. ધર્મની પ્રવૃત્તિ કરતા ઘણો જ પરિશ્રમ પડે છે એમ માનવું. જ્યાં થાકની બુદ્ધિ થાય છે ત્યાં દ્વેષ, અરૂચી,અપ્રીતિ, નાખુશીભાવ આવે જ છે. જેથી આગળ કહેવાતા અદ્વેષ વગેરે ગુણો આવતા નથી.

૨.ઉદ્વેગ=કંટાળો-તિરસ્કાર. ધર્મની પ્રવૃત્તિમાં બેઠા બેઠા કંટાળો આવે, તિરસ્કાર આવે, ક્યારે પૂરું થાય એવા ભાવ આવે,ગોટાળા વાળે

એટલે કે ભૂલો કરે.

૩.ક્ષેપ =ફેંકવુ. ચાલુ(ધર્મ) ક્રિયાને છોડીને ચિત્તને બીજા કામમાં નાખવું. એજેથી ચાલુ ક્રિયા પણ રસ વિનાની બની જાય .

બાળ બુદ્ધિથી જીનાજ્ઞા વિરુદ્ધ કઈ લખાઇ ગયું હોઈ તો મિચ્છામિ દુક્કડમ